رازیانه یکی از گیاهان معطر و دارویی شناختهشده است که از گذشته در طب سنتی، آشپزی و حتی عطرسازی مورد استفاده قرار میگرفته است. دانههای این گیاه دارای رایحهای گرم، شیرین و کمی شبیه بادیان هستند و به همین دلیل برای تهیه انواع عصارهها و اسانسهای گیاهی بسیار مناسباند. اسانس رازیانه به دلیل عطر قوی و خواص متعدد، در محصولات دارویی، آرایشی و حتی برخی مواد غذایی کاربرد دارد.
در این مقاله با روش تهیه اسانس رازیانه در خانه، نکات مهم برای بهدست آوردن عطر بهتر و همچنین کاربردهای آن آشنا میشویم.
اسانس رازیانه چیست؟
اسانس رازیانه مایعی معطر است که از دانههای گیاه رازیانه استخراج میشود. این اسانس حاوی ترکیبات فعال گیاهی است که مهمترین آنها مادهای به نام «آنتول» است. همین ترکیب باعث ایجاد بوی شیرین و خاص رازیانه میشود.
در صنایع، اسانس رازیانه معمولاً از طریق تقطیر با بخار تولید میشود و غلظت بسیار بالایی دارد. اما در خانه میتوان با روشهای سادهتر نوعی روغن معطر از دانههای رازیانه تهیه کرد که برای استفادههای روزمره مناسب است.
مواد لازم برای تهیه اسانس رازیانه
برای تهیه نسخه خانگی این اسانس به وسایل پیچیدهای نیاز نیست و با چند ماده ساده میتوان آن را آماده کرد.
- دانه رازیانه تازه
- روغن حامل مانند روغن بادام شیرین یا روغن کنجد
- شیشه دربدار تمیز
- هاون یا آسیاب دستی
- صافی پارچهای یا توری ریز
- بطری شیشهای تیره برای نگهداری
استفاده از دانههای تازه و معطر تأثیر زیادی بر کیفیت نهایی اسانس دارد.
روش تهیه اسانس رازیانه در خانه
سادهترین روش برای تهیه اسانس رازیانه، خیساندن دانهها در روغن است. در این روش، ترکیبات معطر دانهها بهتدریج وارد روغن میشوند.
ابتدا دانههای رازیانه را کمی در هاون بکوبید تا پوسته آنها باز شود. لازم نیست دانهها کاملاً پودر شوند؛ فقط شکسته شدن آنها کافی است تا عطرشان آزاد شود.
سپس دانههای خردشده را داخل یک شیشه تمیز بریزید و حدود یکسوم ظرف را پر کنید. در مرحله بعد روغن حامل را اضافه کنید تا دانهها کاملاً در روغن قرار بگیرند.
در شیشه را محکم ببندید و آن را کمی تکان دهید تا مواد با هم مخلوط شوند. شیشه را در جایی تاریک و خنک قرار دهید و اجازه دهید حدود ده تا چهارده روز باقی بماند. در این مدت بهتر است هر دو یا سه روز یکبار شیشه را تکان دهید تا استخراج عطر بهتر انجام شود.
پس از پایان این زمان، روغن را از صافی عبور دهید تا دانهها جدا شوند. روغن صافشده همان اسانس یا روغن معطر رازیانه است که میتوانید آن را در بطری شیشهای تیره نگهداری کنید.
پیشنهاد خرید: اسانس رازیانه
روش سریعتر با حرارت ملایم
اگر زمان کافی برای انتظار چند هفتهای ندارید، میتوانید از روش حرارتی استفاده کنید. در این روش دانههای خردشده را با روغن در یک ظرف مقاوم به حرارت بریزید و ظرف را روی بخار آب قرار دهید.
حرارت باید بسیار ملایم باشد تا روغن نسوزد. پس از حدود دو تا سه ساعت گرم شدن آرام، ترکیبات معطر رازیانه وارد روغن میشوند. پس از خنک شدن، روغن را صاف کرده و در ظرف مناسب نگهداری کنید.
نکات مهم برای تهیه اسانس باکیفیت
برای اینکه اسانس رازیانه عطر و کیفیت بهتری داشته باشد، رعایت چند نکته ساده بسیار مؤثر است.
• دانههای رازیانه را قبل از استفاده کمی خرد کنید.
• از روغنهای بدون بو استفاده کنید تا رایحه رازیانه بهتر احساس شود.
• شیشه نگهداری باید کاملاً تمیز و خشک باشد.
• اسانس را دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کنید.
• حرارت زیاد میتواند باعث تغییر بو و کاهش کیفیت روغن شود.
کاربردهای اسانس رازیانه
اسانس رازیانه به دلیل رایحه مطبوع و خواص گیاهی خود کاربردهای مختلفی دارد. از این روغن معطر میتوان در ماساژ بدن، ساخت محصولات مراقبت از پوست، تهیه صابونهای دستساز و حتی در برخی روشهای رایحهدرمانی استفاده کرد.
در طب سنتی نیز از روغن رازیانه برای ماساژ شکم و کمک به کاهش نفخ استفاده میشود. البته در استفاده خوراکی باید بسیار احتیاط کرد و تنها مقدار بسیار کمی مصرف نمود.
نگهداری و ماندگاری
برای حفظ کیفیت اسانس رازیانه بهتر است آن را در بطری شیشهای تیره و در محیطی خنک و دور از نور نگهداری کنید. در چنین شرایطی، روغن معطر رازیانه معمولاً بین سه تا شش ماه کیفیت مناسبی خواهد داشت. اگر بوی روغن تغییر کند یا کدر شود، بهتر است از مصرف آن خودداری کنید.
جمع بندی
اسانس رازیانه یکی از فرآوردههای معطر و مفید گیاهی است که تهیه آن در خانه نیز امکانپذیر است. با استفاده از دانههای تازه رازیانه و یک روغن حامل مناسب میتوان بهسادگی روغنی معطر تهیه کرد که در مراقبتهای طبیعی، محصولات دستساز و حتی رایحهدرمانی کاربرد دارد. رعایت چند نکته ساده در تهیه و نگهداری این اسانس باعث میشود کیفیت و ماندگاری آن افزایش پیدا کند و بتوان برای مدت طولانی از عطر و خواص آن بهره برد.
بدون دیدگاه