اسانس اکالیپتوس یکی از شناختهشدهترین اسانسهای گیاهی در جهان است که بیشتر به دلیل تأثیر آن بر دستگاه تنفسی و ایجاد حس باز شدن راههای تنفسی مورد توجه قرار گرفته است. این اسانس از برگهای درخت اکالیپتوس استخراج میشود و بویی خنک، تند، تازه و کمی دارویی دارد. یکی از رایجترین روشهای استفاده از این اسانس، استفاده از آن در بخور است؛ روشی ساده که در بسیاری از خانهها برای کمک به کاهش گرفتگی بینی، احساس راحتی در تنفس و ایجاد حس طراوت استفاده میشود.
بخور اکالیپتوس در واقع ترکیبی از بخار آب گرم و مقدار کمی از اسانس این گیاه است. بخار باعث میشود مولکولهای معطر اسانس در هوا پخش شوند و هنگام تنفس وارد مجاری تنفسی شوند. به همین دلیل بسیاری از افراد در زمان سرماخوردگی، آلرژی فصلی یا گرفتگی سینوسها از این روش استفاده میکنند.
اسانس اکالیپتوس چیست؟
اسانس اکالیپتوس از تقطیر بخار برگهای درخت اکالیپتوس به دست میآید. این درخت بومی استرالیا است اما امروزه در بسیاری از مناطق جهان از جمله آسیا، اروپا و برخی مناطق خاورمیانه نیز کشت میشود. ترکیب اصلی موجود در این اسانس مادهای به نام اوکالیپتول (Eucalyptol یا 1,8-Cineole) است که عامل اصلی بوی خنک و خاص این گیاه محسوب میشود.
این ترکیب باعث شده اسانس اکالیپتوس در محصولات مختلفی مانند بخورهای درمانی، پمادهای تنفسی، خوشبوکنندهها، اسپریهای ضدعفونیکننده و حتی برخی داروهای گیاهی استفاده شود. رایحه آن معمولاً حس تمیزی، خنکی و باز شدن نفس را ایجاد میکند و به همین دلیل در بخور بسیار محبوب است.
چرا از اسانس اکالیپتوس در بخور استفاده میشود؟
وقتی اسانس اکالیپتوس همراه با بخار آب استنشاق میشود، بوی قوی و خنک آن میتواند احساس باز شدن مجاری تنفسی را ایجاد کند. بسیاری از افراد در زمان گرفتگی بینی یا سینوسها متوجه میشوند که بعد از چند دقیقه استنشاق بخار اکالیپتوس، نفس کشیدن راحتتر میشود.
از دلایلی که باعث شده این اسانس برای بخور محبوب باشد میتوان به چند مورد اشاره کرد:
– ایجاد احساس باز شدن راههای تنفسی
– کمک به کاهش احساس گرفتگی بینی
– ایجاد حس خنکی و تازگی در تنفس
– کمک به آرامش و کاهش احساس سنگینی در سر
– ایجاد بوی تمیز و ضدعفونیکننده در محیط
به همین دلیل در بسیاری از دستگاههای بخور، سوناهای بخار و حتی حمامهای بخار از رایحه اکالیپتوس استفاده میشود.
روش استفاده از اسانس اکالیپتوس برای بخور
برای استفاده از این اسانس چند روش رایج وجود دارد. سادهترین روش، بخور با آب داغ است.
ابتدا یک کاسه آب بسیار گرم یا در حال بخار آماده میشود. سپس چند قطره از اسانس اکالیپتوس به آن اضافه میشود. بعد از آن فرد میتواند صورت خود را در فاصله مناسب بالای بخار قرار دهد و بهآرامی بخار را تنفس کند. در بسیاری از موارد یک حوله روی سر قرار داده میشود تا بخار بهتر حفظ شود.
معمولاً مقدار کمی اسانس کافی است. چند قطره بیشتر از حد نیاز میتواند بوی بسیار تند ایجاد کند و حتی باعث سوزش چشم یا بینی شود. بنابراین استفاده کم و کنترلشده بسیار مهم است.
روش دیگر استفاده در دستگاه بخور یا دستگاه بخور سرد و گرم است. در این حالت چند قطره اسانس در مخزن مخصوص اسانس یا در آب دستگاه اضافه میشود تا بخار معطر در فضای اتاق پخش شود.
در برخی حمامهای بخار یا سونا نیز از این اسانس استفاده میشود تا فضای حمام رایحهای خنک و تنفسی پیدا کند.
بهترین زمان استفاده از بخور اکالیپتوس
بخور اکالیپتوس معمولاً در زمانهایی استفاده میشود که فرد احساس گرفتگی در بینی یا سینوسها دارد. بسیاری از افراد در زمان سرماخوردگی، حساسیت فصلی یا آلودگی هوا از این روش استفاده میکنند.
همچنین استفاده از بخور اکالیپتوس قبل از خواب برای برخی افراد باعث احساس آرامش و راحتی در تنفس میشود. البته مدت زمان بخور نباید خیلی طولانی باشد و معمولاً چند دقیقه استنشاق بخار کافی است.
در محیطهای خشک نیز استفاده از دستگاه بخور همراه با مقدار کمی اسانس میتواند فضای اتاق را خوشبو و مرطوبتر کند.
تفاوت اسانس اکالیپتوس با برگ اکالیپتوس در بخور
برخی افراد به جای اسانس از برگ خشک یا تازه اکالیپتوس برای بخور استفاده میکنند. در این روش برگها در آب داغ قرار داده میشوند تا بخار معطر تولید شود. این روش طبیعیتر است اما معمولاً رایحه آن نسبت به اسانس ضعیفتر است.
اسانس در واقع شکل بسیار غلیظ عصاره این گیاه است. به همین دلیل مقدار کمی از آن میتواند بوی بسیار قوی ایجاد کند. به همین خاطر هنگام استفاده از اسانس باید دقت بیشتری به مقدار مصرف داشت.
نکات مهم هنگام استفاده از بخور اکالیپتوس
اگرچه این اسانس گیاهی است، اما چون بسیار غلیظ است باید با احتیاط استفاده شود. رعایت چند نکته ساده باعث میشود استفاده از آن ایمنتر و مؤثرتر باشد.
– از مقدار کم استفاده کنید و در صورت نیاز مقدار را کمی افزایش دهید.
– فاصله مناسب از بخار را حفظ کنید تا پوست یا چشمها تحریک نشوند.
– اگر بوی اسانس بیش از حد تند بود، مقدار آن را کاهش دهید.
– از تماس مستقیم اسانس خالص با چشم یا پوست حساس جلوگیری کنید.
– برای کودکان خردسال باید با احتیاط بیشتری استفاده شود.
همچنین بهتر است از اسانسهایی استفاده شود که خالص و باکیفیت هستند، زیرا اسانسهای بیکیفیت ممکن است بوی مصنوعی یا ناخوشایند داشته باشند.
استفاده از اسانس اکالیپتوس در فضای خانه
علاوه بر بخور مستقیم، این اسانس برای خوشبو کردن محیط خانه نیز استفاده میشود. رایحه آن حس تمیزی و طراوت ایجاد میکند و به همین دلیل در بسیاری از خوشبوکنندههای طبیعی و اسپریهای محیط وجود دارد.
برای مثال میتوان چند قطره از اسانس اکالیپتوس را در دستگاه پخش رایحه (دیفیوزر) استفاده کرد تا بوی خنک و تازهای در خانه ایجاد شود. این رایحه بهخصوص در فصل زمستان یا در زمانهایی که هوا سنگین یا بسته است بسیار دلپذیر احساس میشود.
جمعبندی
اسانس اکالیپتوس یکی از محبوبترین اسانسهای گیاهی برای استفاده در بخور است. رایحه خنک و قوی آن باعث میشود بسیاری از افراد هنگام گرفتگی بینی یا احساس سنگینی در تنفس از آن استفاده کنند. ترکیب بخار آب گرم و مقدار کمی از این اسانس میتواند فضایی آرامبخش و تازه ایجاد کند و احساس راحتی در تنفس را افزایش دهد.
با این حال، به دلیل غلظت بالای اسانس، باید آن را با دقت و در مقدار کم استفاده کرد. انتخاب اسانس باکیفیت و رعایت روش صحیح استفاده باعث میشود بخور اکالیپتوس تجربهای مفید، خوشبو و دلپذیر باشد.
بدون دیدگاه